Benaderingen rondom een zombillion vereenvoudigen ingewikkelde economische modellen

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker in economische discussies opgedoken, en verwijst naar een hypothetisch groot aantal bedrijven – vaak zombies genoemd – die weliswaar operationeel zijn, maar onvoldoende winst genereren om hun schulden te dekken. Deze bedrijven blijven echter in leven, vaak dankzij goedkope leningen en continue herfinanciering. Het concept van een zombillion brengt complexe modellen om zich heen, die de kwetsbaarheid van moderne economieën illustreren en de effecten van langdurig lage rentevoeten en overheidssteun blootleggen. De vraag is wat de impact van zo’n enorme hoeveelheid ‘zombie’ bedrijven is op economische groei, productiviteit en de algemene stabiliteit van het financiële systeem.

Deze benaderingen, die rondom het idee van een zombillion zijn ontstaan, zijn cruciaal voor het vereenvoudigen van ingewikkelde economische modellen. Traditionele modellen gaan vaak uit van efficiënte markten waarin bedrijven die niet winstgevend zijn, failliet gaan en resources vrijkomen voor nieuwe, innovatieve ondernemingen. De aanwezigheid van zombillion-bedrijven verstoort dit proces en creëert structurele problemen die verder reiken dan individuele faillissementen. Het begrijpen van de mechanismen achter deze bedrijven is essentieel voor het ontwikkelen van effectieve macro-economische beleidsmaatregelen.

De Oorsprong en Evolutie van het Zombillion-Fenomeen

Het concept van ‘zombiebedrijven’ is niet nieuw, maar de schaal ervan – het zombillion – is een recentere ontwikkeling, grotendeels gevoed door de financiële crisis van 2008 en de daaropvolgende periode van lage rentevoeten. Centrale banken over de hele wereld verlaagden de rentetarieven tot historisch lage niveaus om de economie te stimuleren, waardoor het voor bedrijven, ook de minder levensvatbare, gemakkelijker werd om te lenen en hun schulden te herfinancieren. Deze goedkope geldpolitiek heeft, paradoxaal genoeg, een omgeving gecreëerd waarin ‘zombie’ bedrijven konden overleven en zelfs groeien. Het resultaat is een toenemend aantal bedrijven dat technisch gezien operationeel is, maar structureel afhankelijk is van externe financiering om te blijven functioneren.

De Rol van Overheidssteun

Naast lage rentevoeten heeft ook overheidssteun een significante rol gespeeld in het in stand houden van zombillion-bedrijven. Tijdens de pandemie werden er in veel landen omvangrijke steunpakketten uitgedeeld aan bedrijven in nood. Hoewel deze steun essentieel was om massale faillissementen en werkloosheid te voorkomen, heeft het ook een aantal zwakke bedrijven gered die anders zouden zijn verdwenen. Dit heeft geleid tot een verdere toename van het aantal ‘zombie’ bedrijven en vertekent de marktmechanismen. Het is belangrijk om te benadrukken dat overheidssteun in crisistijden soms noodzakelijk is, maar het langdurig ondersteunen van niet-levensvatbare bedrijven kan de economische groei op lange termijn schaden.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat) – Europa
2007	5% van alle bedrijven
2013	10% van alle bedrijven
2019	15% van alle bedrijven
2023	20% van alle bedrijven (geschat)

De tabel hierboven illustreert de gestage toename van het aantal zombiebedrijven in Europa over de afgelopen jaren. Deze trend is zorgwekkend, omdat het wijst op een structureel probleem dat de economische groei kan belemmeren.

Impact op Productiviteit en Innovatie

Een van de belangrijkste zorgen over het zombillion-fenomeen is de negatieve impact op de productiviteit en innovatie. ‘Zombie’ bedrijven zijn vaak minder efficiënt en minder innovatief dan gezonde bedrijven. Ze beschikken vaak over verouderde technologieën en processen en missen de middelen om te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Dit leidt tot een lagere totale factorproductiviteit (TFP) en remt de economische groei. Bovendien concurreren ‘zombie’ bedrijven met gezonde bedrijven, waardoor de winstmarges van deze laatste onder druk komen te staan en hun investeringsplannen worden uitgesteld. Het resultaat is een domino-effect dat de hele economie kan schaden.

De Crowding-Out Effecten

Het ‘crowding-out’ effect is een belangrijk aspect van de negatieve impact van zombillion-bedrijven. Doordat ze kapitaal aantrekken dat anders naar meer productieve en innovatieve bedrijven zou gaan, belemmeren ze de groei van deze laatste. Dit effect is vooral sterk in sectoren waar de concurrentie hoog is. Een overvloed aan ‘zombie’ bedrijven kan de markt verzadigen en de prijzen drukken, waardoor het voor gezonde bedrijven moeilijker wordt om winst te maken en te investeren. Het is cruciaal om te zorgen voor een level playing field, waarin gezonde bedrijven de kans krijgen om te groeien en te innoveren.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Lagere groei van productiviteit.
• Vertekende concurrentie op de markt.
• Lagere winstmarges voor gezonde bedrijven.

Deze punten illustreren de directe gevolgen van het bestaan van een zombillion op de algehele economische gezondheid. Het is een complex probleem dat vraagt om een doordachte aanpak.

De Rol van de Bankensector

De bankensector speelt een cruciale rol in het zombillion-fenomeen. Banken zijn vaak de belangrijkste financiers van ‘zombie’ bedrijven. Door het verstrekken van leningen aan deze bedrijven, houden ze ze kunstmatig in leven, ook al zijn ze economisch niet levensvatbaar. Dit kan leiden tot een verlenging van kredietrisico's en een aantasting van de financiële stabiliteit. Bovendien kunnen banken terughoudend zijn om leningen aan ‘zombie’ bedrijven in te trekken, omdat ze bang zijn voor verliezen en de mogelijke gevolgen voor hun eigen solvabiliteit. Deze terughoudendheid creëert een vicieuze cirkel waarin ‘zombie’ bedrijven blijven overleven, zelfs als ze economisch niet houdbaar zijn. Het is essentieel dat banken een realistisch kredietrisicobeoordelingsproces hanteren en niet alleen gericht zijn op korte termijn winsten.

Stress Tests en Regulering

Stress tests kunnen een nuttig instrument zijn om de kwetsbaarheid van de bankensector voor het zombillion-fenomeen te beoordelen. Door te simuleren hoe banken zouden reageren op een plotselinge toename van faillissementen van ‘zombie’ bedrijven, kunnen toezichthouders potentiële risico's identificeren en corrigerende maatregelen nemen. Daarnaast is een strikte regulering van de bankensector noodzakelijk om te voorkomen dat banken onverantwoorde risico's nemen en ‘zombie’ bedrijven kunstmatig in leven houden. Dit omvat het versterken van de kapitaaleisen, het verbeteren van het toezicht en het bevorderen van transparantie.

1. Versterking van de kapitaaleisen voor banken
2. Verbetering van het toezicht op kredietverlening
3. Bevordering van transparantie in de financiële sector
4. Implementatie van stress tests om risico’s te identificeren

Deze stappen zijn essentieel om de financiële stabiliteit te waarborgen en de negatieve impact van het zombillion-fenomeen te beperken.

Geografische Verdelingen en Sectorale Concentraties

Het zombillion-fenomeen is niet gelijkmatig verspreid over alle landen en sectoren. Sommige landen en sectoren zijn meer vatbaar voor het ontstaan van ‘zombie’ bedrijven dan andere. Over het algemeen zijn landen met een zwakke institutionele kwaliteit, een hoog niveau van corruptie en een gebrek aan markttransparantie gevoeliger voor dit fenomeen. Binnen individuele landen zijn bepaalde sectoren, zoals de bouw, de detailhandel en de energiesector, vaak oververtegenwoordigd onder de ‘zombie’ bedrijven. Dit komt vaak doordat deze sectoren afhankelijk zijn van overheidssteun en cyclische economische omstandigheden.

De Toekomst van het Zombillion en Potentiële Oplossingen

De toekomst van het zombillion is onzeker. De gevolgen van de huidige economische omstandigheden, zoals de stijgende rentevoeten en de hoge inflatie, kunnen de druk op ‘zombie’ bedrijven verder vergroten en een golf van faillissementen uitlokken. Aan de andere kant kunnen overheidsmaatregelen om de economie te stimuleren en de financiële markten te stabiliseren, het voortbestaan van deze bedrijven verlengen. Het aanpakken van het zombillion-fenomeen vereist een combinatie van beleidsmaatregelen, waaronder het versoepelen van faillissementsprocedures, het bevorderen van concurrentie en het aanmoedigen van investeringen in innovatie. Het is essentieel om een langetermijnvisie te hanteren en niet te vervallen in kortzichtige oplossingen die het probleem alleen maar uitstellen.

Het is ook belangrijk om te kijken naar de rol van private equity en venture capital bij het herstructureren van ‘zombie’ bedrijven. In sommige gevallen kunnen deze investeerders helpen om bedrijven te revitaliseren en weer levensvatbaar te maken. Echter, het is cruciaal om te voorkomen dat ze bedrijven alleen maar overnemen om ze uit te kleden en de activa te verkopen. Een gezonde balans tussen overheidsingrijpen en marktkrachten is essentieel voor het aanpakken van dit complexe probleem. Een proactieve en doordachte aanpak is noodzakelijk om de negatieve effecten van het zombillion-fenomeen te minimaliseren en de economische groei te bevorderen.